Ta-ta-ta-taaaa na urodziny Beethovena

Nie ma chyba w historii muzyki bardziej rozpoznawalnego początku symfonii niż cztery dźwięki otwierające V Symfonię c-moll Ludwiga van Beethovena. Krótkie "ta-ta-ta-taaaa" stało się niemal muzycznym symbolem kompozytora - jego nieustępliwości, dramatyzmu i niezwykłej siły wyrazu. Podczas majowego koncertu Polska Filharmonia "Sinfonia Baltica" im. Wojciecha Kilara zaprosi publiczność na spotkanie z Beethovenem w kilku różnych odsłonach: od pełnej napięcia i dramatycznej energii V Symfonii po liryczne, śpiewne Romance na skrzypce i orkiestrę.

Wieczór rozpocznie Romans G-dur op. 40, w którym Beethoven pokazuje zupełnie inne oblicze swojej twórczości. Utwór, skomponowany około 1800-1801 roku, opiera się na szeroko prowadzonej, śpiewnej partii skrzypiec, która pozostaje w dialogu z orkiestrą. Wirtuozeria nie służy tu efektownemu popisowi, lecz jest podporządkowana melodyce i ekspresji. To muzyka subtelna, elegancka i pełna kantylenowego charakteru, pozwalająca usłyszeć Beethovena jako kompozytora niezwykle wrażliwego na piękno melodii.

Drugim z dwóch Romansów będzie Romans F-dur op. 50, dzieło jeszcze bardziej liryczne i skupione. Powstały około 1798 roku utwór rozpoczyna samotna partia skrzypiec, której melodia stopniowo splata się z brzmieniem orkiestry. Oba Romance należą do najpiękniejszych przykładów wczesnej twórczości Beethovena przeznaczonej na skrzypce i orkiestrę. Ich pozornie prosta forma kryje wymagającą partię solową, w której techniczna swoboda wykonawcy musi iść w parze z umiejętnością prowadzenia długiej, śpiewnej frazy. Partie solowe obu utworów wykona Piotr Pławner - jeden z najwybitniejszych polskich skrzypków, artysta o międzynarodowej renomie, który w tym koncercie wystąpi również w roli dyrygenta.

Natomiast po lirycznych Romansach przyjdzie czas na dzieło, które należy do absolutnego kanonu muzyki symfonicznej. V Symfonia c-moll op. 67 to kompozycja, której charakterystyczny czterodźwiękowy motyw otwierający stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych tematów w historii muzyki. Beethoven wykorzystuje go jako podstawowy materiał całej pierwszej części, rozwijając zaledwie kilka dźwięków w muzyczną narrację pełną napięcia, kontrastów i dramatycznych kulminacji. Symfonia powstawała przez kilka lat, a jej ostateczna wersja została ukończona w 1808 roku. Prawykonanie odbyło się 22 grudnia tego samego roku w Theater an der Wien podczas słynnego koncertu, w którego programie znalazły się również m.in. VI Symfonia oraz Fantazja chóralna.

V Symfonia jest jednak czymś więcej niż tylko słynnym motywem otwierającym. Beethoven prowadzi słuchacza przez kolejne etapy muzycznej opowieści, budując napięcie poprzez rytm, dynamikę i nieustanne przekształcanie podstawowych motywów. Dramatyczne c-moll pierwszej części kontrastuje z lirycznym charakterem części drugiej, a kolejne ogniwa prowadzą ku finałowi, w którym mroczne brzmienie ustępuje triumfalnej energii C-dur.

Koncert "Ta-ta-ta-taaaa na urodziny Beethovena" pozwoli więc spotkać kompozytora nie tylko jako twórcę muzyki monumentalnej i dramatycznej, lecz także jako autora dzieł pełnych śpiewności, elegancji i emocjonalnej subtelności. Dwa Romance i V Symfonia tworzą razem program, który pokazuje szeroką skalę jego muzycznej wyobraźni - od intymnego dialogu skrzypiec z orkiestrą po jeden z najbardziej porywających finałów w repertuarze symfonicznym. Wykonawcy: Piotr Pławner - skrzypce, dyrygent Orkiestra Polskiej Filharmonii "Sinfonia Baltica" im. Wojciecha Kilara Program: Ludwig van Beethoven - Romans G-dur op. 40 na skrzypce i orkiestrę Ludwig van Beethoven - Romans F-dur op. 50 na skrzypce i orkiestrę Ludwig van Beethoven - V Symfonia c-moll op. 67