W hiszpańskich rytmach

Hiszpania, Kuba i Meksyk spotkają się podczas koncertu Polskiej Filharmonii "Sinfonia Baltica" im. Wojciecha Kilara. Będzie to wieczór pełen rytmu, tanecznej energii i niezwykłych barw orkiestry - od kubańskich inspiracji George'a Gershwina, przez charakterystyczną dla hiszpańskiej tradycji zarzuelę, aż po meksykańskie kompozycje José Pabla Moncayo i Artura Márqueza. Program połączy muzykę artystyczną z żywiołowością tradycji iberoamerykańskich, pokazując, jak rytm, taniec i lokalny koloryt potrafią stać się źródłem inspiracji dla kompozytorów różnych pokoleń.

Wieczór rozpocznie Uwertura kubańska George'a Gershwina - kompozycja powstała w 1932 roku pod wpływem podróży kompozytora do Hawany. Gershwin wykorzystał w niej rytmy i instrumenty charakterystyczne dla muzyki kubańskiej, tworząc dzieło, w którym język amerykańskiej muzyki koncertowej spotyka się z energią karaibskiego tańca. Początkowo utwór nosił tytuł "Rumba", a jego pierwsze wykonanie odbyło się w sierpniu 1932 roku w Nowym Jorku.

Następnie zabrzmi Suita "Hiszpańska tancerka" Mikołaja Hertla na klawesyn, marimbę i orkiestrę smyczkową. W tej nietypowej obsadzie szczególnego znaczenia nabiera spotkanie dwóch instrumentów solowych o bardzo odmiennych możliwościach brzmieniowych. Partie klawesynu i marimby pozwalają stworzyć dialog oparty zarówno na rytmie, jak i na kolorze dźwięku, a towarzysząca im orkiestra smyczkowa buduje dla tej muzycznej opowieści szersze brzmieniowe tło. Partie solowe wykonają Alina Ratkowska na klawesynie oraz Leszek Lorent na marimbie.

Po przerwie przeniesiemy się do świata zarzueli, czyli charakterystycznej dla Hiszpanii formy teatru muzycznego, łączącej śpiew, dialogi i muzykę instrumentalną. W programie znalazły się fragmenty dzieł reprezentujących różne oblicza tego gatunku: Preludium do zarzueli "El tambor de granaderos" Ruperta Chapí, Preludium do "El niño judío" Pabla Luny, a także Intermezzo z "La leyenda del beso" Reveriana Soutulla i Juana Verta. "El tambor de granaderos" miało premierę w Madrycie w 1894 roku, natomiast "La leyenda del beso" - w Teatro de Apolo w 1924 roku. Intermezzo z tego drugiego dzieła stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych fragmentów twórczości Soutulla i Verta.

Zarzuelowy repertuar uzupełni Intermezzo z "La boda de Luis Alonso" Gerónima Giméneza. Muzyka tych kompozytorów pokazuje bogactwo hiszpańskiej tradycji teatralnej - pełnej melodyjności, rytmicznej różnorodności i wyrazistych kontrastów. W koncertowej formie poszczególne fragmenty pozwalają skupić się przede wszystkim na tym, co w zarzueli szczególnie efektowne: charakterystycznych melodiach, tanecznych rytmach i niezwykle barwnej orkiestracji.

Finał programu zabierze nas za ocean. "Huapango" José Pabla Moncayo należy do najbardziej znanych meksykańskich kompozycji symfonicznych i czerpie z tradycyjnych rytmów i melodii regionu Veracruz. Moncayo wykorzystał w utworze elementy meksykańskiej muzyki ludowej, przekształcając je w pełną energii, niezwykle efektowną kompozycję orkiestrową. Po nim zabrzmi "Conga del Fuego Nuevo" Artura Márqueza, utwór odwołujący się do meksykańskiej tradycji rytmicznej i tanecznej. Obie kompozycje należą dziś do najczęściej wykonywanych dzieł meksykańskiego repertuaru symfonicznego.

Całość poprowadzi Ruben Silva - dyrygent polski pochodzenia boliwijskiego, przez lata związany zarówno z polskimi scenami operowymi i filharmonicznymi, jak i z muzyką Ameryki Południowej. Artysta był m.in. dyrektorem artystycznym Opery Wrocławskiej, Opery Krakowskiej i Filharmonii Koszalińskiej, a w latach 2018-2021 pełnił funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego Polskiej Filharmonii "Sinfonia Baltica" im. Wojciecha Kilara. Wykonawcy: Alina Ratkowska - klawesyn Leszek Lorent - marimba Ruben Silva - dyrygent Orkiestra Polskiej Filharmonii "Sinfonia Baltica" im. Wojciecha Kilara Program: George Gershwin - Uwertura kubańska Mikołaj Hertel - Suita "Hiszpańska tancerka" na klawesyn, marimbę i orkiestrę smyczkową Ruperto Chapí - Preludium do zarzueli "El tambor de granaderos" Pablo Luna - Preludium do zarzueli "El niño judío" Reveriano Soutullo, Juan Vert - Intermezzo z zarzueli "La leyenda del beso" Gerónimo Giménez - Intermezzo z zarzueli "La boda de Luis Alonso" José Pablo Moncayo - Huapango Arturo Márquez - Conga del fuego nuevo